Sunday, July 12, 2026

рдПрдХ рдЪीрдиी рдпाрдд्рд░ी рд╣्рд╡ेрди рдд्рд╕ांрдЧ рдФрд░ рдл़ाрд╣िрдпाрди рдХी (рдЬीрд╡рдиी) рдФрд░ рдЙрд╕рдХा рдк्рд░ाрдЪीрди рднाрд░рдд рдХा рд╕рдл़рд░।

 

рдПрдХ рдЪीрдиी рдпाрдд्рд░ी рд╣्рд╡ेрди рдд्рд╕ांрдЧ рдФрд░ рдл़ाрд╣िрдпाрди  рдХी (рдЬीрд╡рдиी)

рдПрдХ рдЪीрдиी рдпाрдд्рд░ी рд╣्рд╡ेрди рдд्рд╕ांрдЧ рдФрд░ рдл़ाрд╣िрдпाрди  рдХी (рдЬीрд╡рдиी) рдФрд░ рдЙрд╕рдХा рдк्рд░ाрдЪीрди рднाрд░рдд рдХा рд╕рдл़рд░।



(Biography) of a Chinese traveler Hiuen Tsang and Fahien and their journey to ancient India.

рд╣्рд╡ेрди рдд्рд╕ांрдЧ :-

рд╣्рд╡ेрди рдд्рд╕ांрдЧ (рдЪीрдиी: чОДхеШ; pinyin: Xu├бn-Z├аng; Wade-Giles: Hs├╝an-Tsang) рдПрдХ рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рдЪीрдиी рдмौрдж्рдз рднिрдХ्рд╖ु рдеा। рд╡рд╣ рд╣рд░्рд╖рд╡рд░्рдж्рдзрди рдХे рд╢ाрд╕рди рдХाрд▓ рдоें рднाрд░рдд рдЖрдпा рдеा। рд╡рд╣ рднाрд░рдд рдоें 15 рд╡рд░्рд╖ों рддрдХ рд░рд╣ा। рдЙрд╕рдиे рдЕрдкрдиी рдкुрд╕्рддрдХ рд╕ी-рдпू-рдХी рдоें рдЕрдкрдиी рдпाрдд्рд░ा рддрдеा рддрдд्рдХाрд▓ीрди рднाрд░рдд рдХा рд╡िрд╡рд░рдг рджिрдпा рд╣ै। рдЙрд╕рдХे рд╡рд░्рдгрдиों рд╕े рд╣рд░्рд╖рдХाрд▓ीрди рднाрд░рдд рдХी рд╕ाрдоाрдЬिрдХ, рдЖрд░्рдеिрдХ, рдзाрд░्рдоिрдХ рддрдеा рд╕ांрд╕्рдХृрддिрдХ рдЕрд╡рд╕्рдеा рдХा рдкрд░िрдЪрдп рдоिрд▓рддा рд╣ै।

рдЖрд░рдо्рднिрдХ рдЬीрд╡рди :-

рд╣्рд╡ेрди рдд्рд╕ांрдЧ рдХा рдЬрди्рдо рдЪीрди рдХे рд▓ुрдУрдпंрдЧ рд╕्рдеाрди рдкрд░ рд╕рди 602 рдоें рд╣ुрдЖ рдеा рдФрд░ рдоृрдд्рдпु 5 рдлрд░рд╡рд░ी, 664 рдоें рд╣ुрдИ рдеी। рд╣्рд╡ेрди рдд्рд╕ांрдЧ рдЕрдкрдиे рдЪाрд░ों рднाрдИ-рдмрд╣рдиों рдоें рд╕рдмрд╕े рдЫोрдЯा рдеा। рдЗрд╕рдХे рдк्рд░рдкिрддाрдорд╣ рд░ाрдЬрдзाрдиी рдХे рд╢ाрд╣ी рдорд╣ाрд╡िрдж्рдпाрд▓рдп рдоें рдк्рд░िрдлेрдХ्рдЯ рдеे рдФрд░ рдкिрддाрдорд╣ рдк्рд░ोрдлैрд╕рд░ рдеे। рдЗрд╕рдХे рдкिрддा рдПрдХ рдХрди्рдл्рдпूрд╢िрдпрдиिрд╕्рдЯ рдеे। рдЗрд╕рдХे рдмाрд╡рдЬूрдж рднी рдпрд╣ рдмौрдж्рдз рднिрдХ्рд╖ु рдмрдирдиा рдЪाрд╣рддा рдеा। рдЗрд╕рдХे рдкिрддा рдХी рдоृрдд्рдпु рд╕рди 611 рдоें рд╣ुрдИ рдЬिрд╕рдХे рдмाрдж рдпрд╣ рдЕрдкрдиे рдмрдб़े рднाрдИ рдЪेрдирд╕ू (рдмाрдж рдоें рдЪांрдЧрдЬी рдХрд╣рд▓ाрдп) рдХे рд╕ाрде рдЬिंрдЧрддू рдорда рдоें рд░рд╣ा। рдЗрд╕ рдХाрд▓ рдоें рдЗрд╕рдиे рдеेрд░рд╡рдбा рдФрд░ рдорд╣ाрдпрди рдмौрдж्рдз рдзрд░्рдо рдХा рдЕрдз्рдпрдпрди рдХिрдпा। 618 рдоें рд╕ुрдИ рд╡ंрд╢ рдХे рдкрддрди рдХे рдмाрдж рджोрдиों рднाрдИ рдЪांрдЧाрди рднाрдЧ рдЧрдпे, рдЬिрд╕े рддांрдЧ рд╡ंрд╢ рдХी рд░ाрдЬрдзाрдиी рдоाрдиा рдЬाрддा рдеा। рд╡рд╣ां рд╕े рджрдХ्рд╖िрдг рдоें рд╕िрди्рдЪुрдЖрди рдЧрдпे। рд╡рд╣ां рджोрдиों рднाрдИ рдХोंрдЧ рд╣ुрдИ рдорда рдоें рджो-рддीрди рд╡рд░्рд╖ рдкрдв़े। рд╡рд╣ीं рдЕрднिрдзрд░्рдордХोрд╖ рд╢ाрд╕्рдд्рд░ рдХा рдЕрдз्рдпрдпрди рднी рдХिрдпा। рд╡рд╣ीं рдЗрд╕рдиे рдмौрдж्рдз рднिрдХ्рд╖ु рдмрдирдиे рдХी рдмाрдд рдХी। рддेрд░рд╣ рд╡рд░्рд╖ рдоाрдд्рд░ рдЖрдпु рдоें рд╣ी рдЕрдкрдиी рдЕрдж्рд╡िрддीрдп рдк्рд░рддिрднा рдХे рдХाрд░рдг рдпрд╣ рдордаाрдзीрд╢ рдмрди рдЧрдпा। рд╕рди 622 рдоें рдЗрд╕े рдкूрд░्рдг рднिрдХ्рд╖ु рдмрдиाрдпा рдЧрдпा। рдЬрдм рдпрд╣ рдмीрд╕ рд╡рд░्рд╖ рдХा рдеा। рдмौрдж्рдз рдкाрда्рдпों рдоें рдорддрднेрдж рдФрд░ рдн्рд░рдо рдХे рдХाрд░рдг рдЗрд╕рдиे рднाрд░рдд рдЬाрдХрд░ рдоूрд▓ рдкाрда рдХा рдЕрдз्рдпрдпрди рдХрд░рдиे рдХा рдиिрд╢्рдЪрдп рдХिрдпा। рддрдм рдЗрд╕рдиे рдЕрдкрдиे рднाрдИ рдХो рдЫोрдб़рдХрд░ рдЪांрдЧाрди рд╡ाрдкрд╕ рд▓ौрдЯ рдХрд░ рд╡िрджेрд╢ी рднाрд╖ाрдУं рдХी рд╢िрдХ्рд╖ा рд▓ीं। рдФрд░ рд╡рд╣ 626 рдоें рд╕ंрд╕्рдХृрдд рдоें рдкाрд░ंрдЧрдд рд╣ो рдЧрдпा। рдЗрд╕ी рдХाрд▓ рдоें рдЗрд╕े рдпोрдЧ рд╢िрдХ्рд╖ा рдХा рднी рд╢ौрдХ рд╣ुрдЖ।


рд╣्рд╡ेрди рдд्рд╕ांрдЧ рдХी рддीрд░्рде рдпाрдд्рд░ाрдПं :-

рд╕рди 629 рдоें рдЙрд╕े рдПрдХ рд╕्рд╡рдкрди рдоें рднाрд░рдд рдЬाрдиे рдХी рдк्рд░ेрд░рдгा рдоिрд▓ी। рдЙрд╕ी рд╕рдордп рддंрдЧ рд╡ंрд╢ рдФрд░ рддुрд░्рдХों рдХा рдпुрдж्рдз рдЪрд▓ рд░рд╣े рдеे। рдЗрд╕ рдХाрд░рдг рд░ाрдЬा рдиे рд╡िрджेрд╢ рдпाрдд्рд░ाрдПं рдиिрд╖ेрдз рдХрд░ рд░рдЦीं рдеीं। рдЗрд╕рдиे рдХुрдЫ рдмौрдж्рдз рд░рдХ्рд╖рдХों рд╕े рдк्рд░ाрд░्рдердиा рдХрд░рдХे рд▓िрдпांрдЧрдЬ़ाрдЙ рдФрд░ рдХिंрдШाрдИ рдк्рд░ांрдд рд╣ोрддे рд╣ुрдП рддंрдЧ рд░ाрдЬ्рдп рд╕े рдкрд▓ाрдпрди рдХिрдпा। рдл़िрд░ рдЗрд╕рдиे рдЧोрдмी рдорд░ुрд╕्рде рд╣ोрддे рд╣ुрдП рдХुрдоुрд▓, рддिрдпाрди рд╢ाрди рдкрд╢्рдЪिрдо рджिрд╢ा рдоें, рд╣ो рдХрд░ рддुрд░्рдлाрди рдкрд╣ुंрдЪा। рдпрд╣ рд╕рди 630 рдХी рдмाрдд рд╣ै। рд╡рд╣ां рдХे рдмौрдж्рдз рд░ाрдЬा рдиे рдЗрд╕े рдЖрдЧे рдХी рдпाрдд्рд░ा рд╣ेрддु рд╕рд╢рд╕्рдд्рд░ рдХिрдпा। рдЙрд╕рдиे рдЗрд╕े рдХрдИ рдкрд░िрдЪрдп рд╣ेрддु рдкрдд्рд░ рднी рджिрдпे। рдлिрд░ рдпрд╣ рдбाрдХुрдУं рдХे рд╕ाрде рдпांрдХी рдФрд░ рдеेрд░рд╡ाрдбा рдорда рд╣ोрддे рд╣ुрдП рдХुрдЪा рдкрд╣ुंрдЪा। рд╡рд╣ां рд╕े рдкूрд░्рд╡ोрдд्рддрд░ рд╣ोрдиे рд╕े рдкрд╣рд▓े рдЖрдХ्рд░ु рд╕े рдЧुрдЬрд░ा। рдлिрд░ рдХिрд░्рдШिрд╕्рддाрди рдХे рддिрдпाрди рд╢ाрди рджрд░्рд░े рд╕े рд╣ोрддे рд╣ुрдП рддोрдХрдордХ, рдЙрдЬ़्рдмेрдХिрд╕्рддाрди рд╣ोрдХрд░ рдорд╣ाрди рдЦाрди рд╕े рдоिрд▓ा। рдлिрд░ рд╡рд╣ рдкрд╢्рдЪिрдо рдФрд░ рджрдХ्рд╖िрдг рдкрд╢्рдЪिрдо рдоें рддाрд╢्рдХंрдд рдоें рдЪे-рд╢िрд╣ (рд╡рд░्рддрдоाрди рд░ाрдЬрдзाрдиी) рдкрд╣ुंрдЪा। рдлिрд░ рдФрд░ рдкрд╢्рдЪिрдо рдоें рдорд░ुрд╕्рдерд▓ рдХे рдмाрдж рд╕рдорд░рдХंрдж рдкрд╣ुंрдЪा, рдЬो рдлाрд░рд╕ рдХे рдмाрджрд╢ाрд╣ рдХे рдЕрдзीрди рдеा। рд╡рд╣ां рд╡े рдмौрдж्рдз рдЦंрдбрд╣рд░ों рдоें рдШूрдоे। рдЙрд╕рдиे рд╕्рдеाрдиीрдп рд░ाрдЬा рдХो рднी рдЕрдкрдиी рд╢िрдХ्рд╖ाрдУं рд╕े рдк्рд░рднाрд╡िрдд рдХिрдпा। рдлिрд░ рдФрд░ рджрдХ्рд╖िрдг рдоें рдЗрд╕рдиे рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рдкाрдоीрд░ рдкрд░्рд╡рддрдоाрд▓ा рдХो рдкाрд░ рдХिрдпा рдФрд░ рдЕрдоु рджрд░िрдпा рдФрд░ рддрд░्рдоेрдЬ़ рдкрд╣ुंрдЪा। рд╡рд╣ां рдЗрд╕े рд╣рдЬ़ाрд░ рд╕े рдЕрдзिрдХ рдмौрдж्рдз рдмिрдХ्рд╖ु рдоिрд▓े। рд╡рд╣ां рд╕े рдХुрдг्рдбूрдЬ़ рдкрд╣ुंрдЪा рдФрд░ рд╡рд╣ां рдХे рд░ाрдЬрдХुрдоाрд░ рдХी рдЕрди्рдд्рдпेрд╖्рдЯि рджेрдЦी। рд╡рд╣ीं рдЙрд╕рдХी рдоुрд▓ाрдХाрдд рднिрдХ्рд╖ु рдзрд░्рдорд╕िंрд╣ рд╕े рд╣ुрдИ। рдЙрд╕рдХे рдмрддाрдиे рдкрд░ рдЙрд╕рдиे рдмрд▓рдЦ рдХी рдпाрдд्рд░ा рдХी рдФрд░ рд╡рд╣ां рдЕрдиेрдХों рдмौрдж्рдз рд╕्рдерд▓ рджेрдЦे। рдЗрдирдоें рдЦाрд╕ рдеा рдирд╡ рд╡िрд╣ाрд░, рдпा рдирд╡рдмрд╣ाрд░; рдЬिрд╕े рдкрд╢्рдЪिрдорддрдо рдмौрдж्рдз рдорда рдХрд╣ा рдЧрдп। рд╡рд╣ां рдЙрд╕े рд▓рдЧрднрдЧ 3000 рднिрдХ्рд╖ु рдоिрд▓े, рдЬिрдирдоें рдк्рд░рдЬ्рдЮाрдиाрдХрд░ рднी рдеे। рдпрд╣ीं рдЗрд╕рдиे рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдорд╣ाрд╡िрднाрд╖ рдкाрда्рдп рджेрдЦा, рдЬिрд╕े рдмाрдж рдоें рдЪीрдиी рдоें рдЕрдиुрд╡ाрдж рднी рдХिрдпा рдеा। рдл़िрд░ рджрдХ्рд╖िрдг рдоें рдмाрдоिрдпाрди рдЖрдпे, рдЬрд╣ां рдЗрд╕рдХी рд░ाрдЬा рд╕े рднेंрдЯ рд╣ुрдИ рдФрд░ рдЗрд╕рдиे рджрд░ рдерд░рд╡рдбा рдорда рдФрд░ рджो рдмрдб़े рдорда рднी рджेрдЦे। рдлिрд░ рдкूрд░्рд╡ рдоें рд╢िрдмрд░ рджрд░्рд░े рдХो рдкाрд░ рдХрд░ рдХाрдкिрд╕ी рдкрд╣ुंрдЪे, рдЬो рдХाрдмुрд▓ рд╕े рд╕ाрде рдХि, рдоी, рджूрд░ рд╣ै। рдпрд╣ां рдорд╣ाрдпрди рдХे рд╕ौ рдорда рдеे рдФрд░ 6000 рднिрдХ्рд╖ु рдеे। рдпрд╣ рдЧांрдзाрд░ рдк्рд░рджेрд╢ рдеा। рдЗрд╕ рдпाрдд्рд░ा рдоें рдЗрд╕े рд╣िрди्рджू рдФрд░ рдЬैрди рднी рдоिрд▓े। рдлिрд░ рдпрд╣ рдЬрд▓ाрд▓ाрдмाрдж рдФрд░ рд▓рдШрдорди рдЖрдпा। рдпрд╣ां рдЖрдХрд░ рдЗрд╕рдХो рд╕рди्рддोрд╖ рд╣ुрдЖ рдХि рд╡рд╣ рднाрд░рдд рдкрд╣ुंрдЪ рдЧрдпा рд╣ै। рдпрд╣ рд╕рди 630 рдХी рдмाрдд рд╣ै।

рджрдХ्рд╖िрдг рдПрд╢िрдпा рдХा рд╕рдлрд░ :-

рдЬрд▓ाрд▓ाрдмाрдж рдоें рдХुрдЫ рд╣ी рднिрдХ्рд╖ु рдеे, рд▓ेрдХिрди рдХрдИ рд╕्рддूрдк рдФрд░ рдорда рдеे। рд╡рд╣ рдпрд╣ां рд╕े рдЦाрдпрдмрд░ рджрд░्рд░ा рд╣ोрддे рд╣ुрдП рддрдд्рдХाрд▓ीрди рдЧांрдзाрд░ рд░ाрдЬрдзाрдиी рдкेрд╢ाрд╡рд░ рдкрд╣ुंрдЪा। рдЗрд╕ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рдмौрдж्рдз рдзрд░्рдо рдкрддрди рдкрд░ рдеा। рдЗрд╕рдиे рдХрдИ рд╕्рддूрдкों рдХी рдпाрдд्рд░ा рдХी, рдЬिрдирдоें рдХрдиिрд╖्рдХ рд╕्рддूрдк рдк्рд░рдоुрдЦ рдеा। рд╡рд░्рддрдоाрди рдоें рдпрд╣ рд╕рдм рддोрдб़ा рдЬा рдЪुрдХा рд╣ै, рдкрд░рди्рддु рд╕рди 1908 рдоें рд╣्рд╡ेрди рдд्рд╕ांрдЧ рдХे рд╡िрд╡рд░рдг рдж्рд╡ाрд░ा рдЗрд╕े рдЦोрдЬा рдЧрдпा рдеा। рдкेрд╢ाрд╡рд░ рд╕े рд╡рд╣ рдкूрд░्рд╡ोрдд्рддрд░ рдоें рд╕्рд╡ाрдд рдШाрдЯी рд╣ोрддे рд╣ुрдП рдЙрдж्рдпाрди рдкрд╣ुंрдЪा, рдЬрд╣ां рдЙрд╕े 1400 рдорда рдоिрд▓े, рдЬिрдирдоें рдкрд╣рд▓े 18000 рднिрдХ्рд╖ु рд░рд╣рддे рдеे। рд╢ेрд╖ рднिрдХ्рд╖ु рдорд╣ाрдпрди рдеे। рдлिрд░ рдЙрдд्рддрд░ рдЪрд▓рдиे рдкрд░ рдмुрдиेрд░ рдШाрдЯी рдкрд╣ुंрдЪा। рдлिрд░ рдЗрд╕рдиे рд╕िंрдзु рдирджी рдкाрд░ рдХी, рд╣ुंрдж рдкрд░ рдФрд░ рддрдХ्рд╖рд╢िрд▓ा, рдПрдХ рдорд╣ाрдпрди рдмौрдж्рдз рд░ाрдЬ्рдп, рдЬो рдХрд╢्рдоीрд░ рдХे рдЕрдзीрди рдеा। рдпрд╣ां рд╕े рд╡рд╣ рдХрд╢्рдоीрд░ рдкрд╣ुंрдЪा। рдпрд╣ीं рдПрдХ рдмुрдж्рдзिрдоाрди рдк्рд░рдЬ्рдЮाрд╡ाрди рдмौрдж्рдз рднिрдХ्рд╖ु рдХे рд╕ाрде рджो рд╡рд░्рд╖ рд╡्рдпрддीрдд рдХिрдпे। рд╕рди 633 рдоें рдд्рд╕ांрдЧ рдиे рдХрд╢्рдоीрд░ рд╕े рджрдХ्рд╖िрдг рдХी рдУрд░ рдЪिрдиाрднुрдХ्рддि рдЬिрд╕े рд╡рд░्рддрдоाрди рдоें рдлिрд░ोрдЬрдкुрд░ рдХрд╣рддे рд╣ैं, рдк्рд░рд╕्рдеाрди рдХिрдпा। рд╡рд╣ां рднिрдХ्рд╖ु рд╡िрдиीрддрдк्рд░рднा рдХे рд╕ाрде рдПрдХ рд╡рд░्рд╖ рддрдХ рдЕрдз्рдпрдпрди рдХिрдпा। рд╕рди 634 рдоें рдкूрд░्рд╡ рдоं рдЬाрд▓ंрдзрд░ рдкрд╣ुंрдЪा। рдЗрд╕рд╕े рдкूрд░्рд╡ рдЙрд╕рдиे рдХुрд▓्рд▓ू рдШाрдЯी рдоें рд╣िрдиाрдпрди рдХे рдорда рднी рдн्рд░рдордг рдХिрдпे। рдлिрд░ рд╡рд╣ां рд╕े рджрдХ्рд╖िрдг рдоें рдмैрд░рдд, рдоेрд░рда рдФрд░ рдордеुрд░ा рдХी рдпाрдд्рд░ा рдХी, рдпрдоुрдиा рдХे рддीрд░े рдЪрд▓рддे-рдЪрд▓рддे। рдордеुрд░ा рдоें 2000 рднिрдХ्рд╖ु рдоिрд▓े рдФрд░ рд╣िрди्рджू рдмрд╣ुрд▓ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рд╣ोрдиे рдХे рдмाрдж рднी, рджोрдиों рд╣ी рдмौрдж्рдз рд╢ाрдЦाрдПं рд╡рд╣ां рдеीं। рдЙрд╕рдиे рд╢्рд░ुрдШ्рди рдирджी рддрдХ рдпाрдд्рд░ा рдХी рдФрд░ рдлिрд░ рдкूрд░्рд╡рд╡рдд рдорддिрдкुрд░ рдХे рд▓िрдпे рдирджी рдкाрд░ рдХी। рдпрд╣ рд╕рди 635 рдХी рдмाрдд рд╣ै। рдлिрд░ рдЧंрдЧा рдирджी рдкाрд░ рдХрд░рдХे рджрдХ्рд╖िрдг рдоें рд╕ंрдХрд╕्рдп (рдХрдкिрдд्рде) рдкрд╣ुंрдЪा, рдЬрд╣ां рдХрд╣рддे рд╣ैं, рдХि рдЧौрддрдо рдмुрдж्рдз рд╕्рд╡рд░्рдЧ рд╕े рдЕрд╡рддрд░िрдд рд╣ुрдП рдеे। рд╡рд╣ां рд╕े рдЙрдд्рддрд░ी рднाрд░рдд рдХे рдорд╣ा рд╕ाрдо्рд░ाрдЯ рд╣рд░्рд╖рд╡рд░्рдзрди рдХी рд░ाрдЬрдзाрдиी рдХाрди्рдпрдХुрдм्рдЬ (рд╡рд░्рддрдоाрди рдХрди्рдиौрдЬ) рдкрд╣ुंрдЪा। рдпрд╣ां рд╕рди 636 рдоें рдЙрд╕рдиे рд╕ौ рдорда рдФрд░ 10,000 рднिрдХ्рд╖ु рджेрдЦे (рдорд╣ाрдпрди рдФрд░ рд╣िрдиाрдпрди, рджोрдиों рд╣ी)। рд╡рд╣ рд╕рдо्рд░ाрдЯ рдХी рдмौрдж्рдз рдзрд░्рдо рдХी рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рдФрд░ рдкाрд▓рди рд╕े рдЕрддीрд╡ рдк्рд░рднाрд╡िрдд рд╣ुрдЖ। рдЙрд╕рдиे рдпрд╣ां рдеेрд░рд╡рдб़ा рд▓ेрдЦों рдХा рдЕрдз्рдпрдпрди рдХिрдпा। рдлिрд░ рдкूрд░्рд╡ рдХी рдУрд░ рдЕрдпोрдз्рдпा рдФрд░ рд╕ाрдХेрдд рдХा рд░ुрдЦ рдХिрдпा। рдпрд╣ां рдпौрдЧिрдХ рд╢िрдХ्рд╖ा рдХा рдЧृрд╣рд╕्рдеाрди рдеा। рдлिрд░ рд╡рд╣ рджрдХ्рд╖िрдгрд╡рдд рдХौрд╢ाрдо्рдмी рдкрд╣ुंрдЪा। рдпрд╣ां рдЙрд╕े рдмुрдж्рдз рдХी рд╕्рдеाрдиीрдп рдЫрд╡ि рдХी рдк्рд░рддि рдоिрд▓ी। рдлिрд░ рд╡рд╣ рдЙрдд्рддрд░ рдоें рд╢्рд░ाрд╡рд╕्рддी рдкрд╣ुंрдЪा। рдФрд░ рдЕंрддрддः рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рдХрдкिрд▓рд╡рд╕्рддु рдкрд╣ुंрдЪा। рдпрд╣ рд▓िрдо्рдмिрдиी рд╕े рдкूрд░्рд╡ рдЕंрддिрдо рдкрдб़ाрд╡ рдеा। рд▓ुрдо्рдмिрдиी, рдмुрдж्рдз рдХे рдЬрди्рдорд╕्рдеाрди рдкрд╣ुंрдЪा, рд╡рд╣ीं рдЙрд╕рдиे рдЕрд╢ोрдХ рдХा рд╕्рддंрдн рднी рджेрдЦा। рд╕рди 637 рдоें рд╡рд╣ рд▓ुрдо्рдмिрдиी рд╕े рдХुрд╢ीрдирдЧрд░ рд░рд╡ाрдиा рд╣ुрдЖ, рдЬрд╣ां рдмुрдж्рдз рдиे рдиिрд░्рд╡ाрдг рдк्рд░ाрдк्рдд рдХिрдпा рдеा। рдлिрд░ рд╡рд╣ рджрдХ्рд╖िрдгрд╡рдд рд╕ाрд░рдиाрде рдкрд╣ुंрдЪा, рдЬрд╣ां рдмुрдж्рдз рдиे рдЕрдкрдиा рдкрд╣рд▓ा рдк्рд░рд╡рдЪрди рдХिрдпा рдеा। рдпрд╣ां рдЙрд╕े 1500 рднिрдХ्рд╖ु рдоिрд▓े। рдлिрд░ рдкूрд░्рд╡рд╡рдд рд╡рд╣ рд╡ाрд░ाрдгрд╕ी рдФрд░ рдлिрд░ рд╡ैрд╢ाрд▓ी рдФрд░ рдлिрд░ рдкाрдЯрд▓िрдкुрдд्рд░ (рд╡рд░्рддрдоाрди рдкрдЯрдиा) рдкрд╣ुंрдЪा। рдФрд░ рд╡рд╣ां рд╕े рдмोрдз рдЧрдпा рдкрд╣ुंрдЪा। рдпрд╣ां рд╕े рджो рднिрдХ्рд╖ुрдУं рд╕рд╣िрдд рд╡рд╣ рдиाрд▓ंрджा рдЧрдпा, рдЬрд╣ां рдЙрд╕рдиे рдЕрдЧрд▓े рджो рд╡рд░्рд╖ рд╡्рдпрддीрдд рдХिрдпे। рдд्рд╕ांрдЧ рдиे рдпрд╣ां рддрд░्рдХрд╢ाрд╕्рдд्рд░, рд╡्рдпाрдХрд░рдг, рд╕ंрд╕्рдХृрдд рдФрд░ рдмौрдж्рдз рдпोрдЧрд╢ाрд╕्рдд्рд░ рд╕ीрдЦा। рдпрд╣ां рд╕े рд╡рд╣ рджрдХ्рдЦिрди рдХी рдУрд░ рдЪрд▓ा рдФрд░ рдЖंрдз्рд░рджेрд╢ рдоें рдЕрдорд░ाрд╡рддी рдФрд░ рдиाрдЧрд░्рдЬुрдирдХोंрдбा рдХे рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рд╡िрд╣ाрд░ рдн्рд░рдордг рдХिрдпे। рдлिрд░ рд╡рд╣ рдХांрдЪी, рдЬो рдХि рдкрд▓्рд▓рд╡ рд╡ंрд╢ рдХी рд╢ाрд╣ी рд░ाрдЬрдзाрдиी рдеी, рдкрд╣ुंрдЪा। рдпрд╣ рдмौрдж्рдз рдзрд░्рдо рдХा рд╢рдХ्рддि рдХेрди्рдж्рд░ рдеा।


рдЪीрдиी рдмौрдж्рдз рдзрд░्рдо рдкрд░  рд╣्рд╡ेрди рдд्рд╕ांрдЧ рдХा рдк्рд░рднाрд╡ :-

рдЕрдкрдиी рдпाрдд्рд░ा рдХे рджौрд░ाрди, рд╡рд╣ рдЕрдмेрдХों рдмौрдж्рдз рдк्рд░рд╡ीрдгों рд╕े рдоिрд▓ा। рдЦाрд╕рдХрд░ рдиाрд▓ंрджा рд╡िрд╢्рд╡рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп рдоें, рдЬрд╣ां рд╡ृрд╣рдд рдмौрдж्рдз рд╢िрдХ्рд╖ा рдХेрди्рдж्рд░ рдеा। рдЪीрди рд▓ौрдЯрдиे рдкрд░, рдЙрд╕рдХे рд╕ाрде 657 рд╕ंрд╕्рдХृрдд рдкाрда्рдп рдеे। рд╕рдо्рд░ाрдЯ рдХे рд╕рд╣рдпोрдЧ рд╕े, рдЙрд╕рдиे рдмрдб़ा рдЕрдиुрд╡ाрдж рд╕ंрд╕्рдеाрди рдЪрдЖंрдЧ рдоें рдЦोрд▓ा, рдЬिрд╕े рд╡рд░्рддрдоाрди рдоें рдЬ़िрдпांрди рдХрд╣рддे рд╣ैं। рдпрд╣ां рдкूрд░े рдкूрд░्рд╡ी рдПрд╢िрдпा рд╕े рдЫाрдд्рд░ рдЖрддे рдеे। рдЙрд╕рдиे 1330 рд▓ेрдЦों рдХे рдЕрдиुрд╡ाрдж рдЪीрдиी рднाрд╖ा рдоें рдХिрдпे। рдЙрд╕рдХा рд╕рд░्рд╡ोрдд्рддрдо рдпोрдЧрджाрди рдпोрдЧрдХाрд░ा Yog─Бc─Бra (чСЬф╝╜шбМц┤╛) рдХे рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рдеा।

рдд्рд╕ांрдЧ рдХो рдЙрд╕рдХे рднाрд░рддीрдп рдмौрдж्рдз рдкाрда्рдпों рдХे рдпрдеाрд░्рде рдФрд░ рд╕рдЯीрдХ рдЪीрдиी рдЕрдиुрд╡ाрджों рдФрд░ рдмाрдж рдоें рдЦोрдпे рд╣ुрдП рднाрд░рддीрдп рдмौрдж्рдз рдкाрда्рдпों рдХी рдЙрд╕рдХे рдж्рд╡ाрд░ा рдХिрдпे рдЪीрдиी рдЕрдиुрд╡ाрджों рд╕े рдкुрдирд░्рдк्рд░ाрдк्рддि рдХे рд▓िрдпे рд╕рд░्рд╡рджा рд╕्рдорд░рдг рдХिрдпा рдЬाрдпेрдЧा। рдЙрд╕рдХे рдж्рд╡ाрд░ा рд▓िрдЦे "'рдЪेंрдЧ рд╡ैрд╢ी рд▓ूं"', рдЗрди рдкाрда्рдпों рдкрд░ рдЯीрдХा рдХे рд▓िрдпे рднी рдЪिрд░рд╕्рдорд░рдгीрдп рд░рд╣ेрдЧा। рдЙрд╕рдХा рд╣ृрджрдп рд╕ूрдд्рд░ рдХ рдЕрдиुрд╡ाрдж рдЕрдм рддो рдоाрдирдХ рдмрди рдЪुрдХा рд╣ै। рдЙрд╕рдиे рд▓рдШु рдХाрд▓ рдХे рд▓िрдпे рд╣ी рд╕рд╣ी, рдкрд░рди्рддु рдЪीрдиी рдл़ाрдХ्рдЬ़िрдпाрди рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рдХी рдеी। рдЗрд╕ рд╕рдмрдХे рд╕ाрде рд╣ी рдЙрд╕े рд╣рд░्рд╖рд╡рд░्рдзрди рдХे рдХाрд▓ीрди рднाрд░рдд рдХे рд╡рд░्рдгрди рдХे рд▓िрдпे рд╕рди्рджрд░्рднिрдд рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै।


рдЙрд╕рдХी рдЬीрд╡рдиी рдФрд░ рдЖрдд्рдордХрдеा :-

рд╕рди 646 рдоें рд╕рдо्рд░ाрдЯ рдХे рдиिрд╡ेрджрди рдкрд░, рдд्рд╕ांрдЧ рдиे рдЕрдкрдиी рдкुрд╕्рддрдХ рдорд╣ाрди рддांрдЧ рд╡ंрд╢ рдоें рдкрд╢्рдЪिрдо рдХी рдпाрдд्рд░ा (хдзхФРше┐хЯЯшиШ), рдкूрд░्рдг рдХी। рдпрд╣ рдордз्рдп рдПрд╢िрдпा рдФрд░ рднाрд░рдд рдХे рдордз्рдпрдХाрд▓ीрди рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдоें рдПрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдпोрдЧрджाрди рдоाрдиी рдЬाрддी рд╣ै। рдЗрд╕рдХा рдл्рд░ेंрдЪ рдоें 1857 рдоें рдЕрдиुрд╡ाрдж рд╕्рдЯैрдиिрд╕्рд▓ैрд╕ рдЬूрд▓िрдпрди рдж्рд╡ाрд░ा рдХिрдпा рдЧрдпा рдеा। рднिрдХ्рд╖ु рд╣ुрдЗрд▓ि рдж्рд╡ाрд░ा рдд्рд╕ांрдЧ рдХी рдЬीрд╡рдиी рднी рд▓िрдЦी рдЧрдпी। .

рдЙрд╕рдХी рдкैрддृрдХ рд╕ंрдкрдд्рддि :-

рдд्рд╕ंрдЧ рдХी рд░ेрд╢рдо рдоाрд░्рдЧ рдкрд░ рдпाрдд्рд░ा рдФрд░ рдЙрд╕рдХे рд╕ाрде рдЬुрдб़ी рдХрдеाрдпें, рдЪीрдиी рдоिंрдЧ рд╡ंрд╢ рдХो рдк्рд░ेрд░िрдд рдХрд░рддी рд░рд╣ीं рдФрд░ рдЙрд╕рдХा рдкрд░िрдгाрдо рдеा рдЙрдкрди्рдпाрд╕ рдкрд╢्рдЪिрдо рдХी рдпाрдд्рд░ा। рдпрд╣ рдПрдХ рдорд╣ाрди рдЪीрдиी рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдХрд╣рд▓ाрддा рд╣ै। рдЗрд╕рдоें рдкाрдд्рд░ рдЬ़ुрдЖंрдЧрдЬ़ांрдЧ рдмुрдж्рдз рдХा рдкुрдирд░्рдЬрди्рдо рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै। рдЗрд╕рдХी рдпрдд्рд░ा рдХे рджौрд░ाрди рдЙрд╕рдХी рд░рдХ्рд╢ा рддीрди рд╢рдХ्рддिрд╢ाрд▓ी рдЪेрд▓ों рдж्рд╡ाрд░ा рдХी рдЬाрддी рд╣ै। рдПрдХ рдеा рд╕ुрди рд╡ुрдХोंрдЧ - рдПрдХ рдмंрджрд░, рдЬो рдХी рд╕рд░्рд╡рдк्рд░िрдп рдЪीрдиी рдФрд░ рдЬाрдкाрдиी рдкाрдд्рд░ рд░рд╣ा рдФрд░ рдЕрдм рдХाрд░्рдЯूрди рдЕрдиिрдоेрд╢рди рдоें рднी рдЖрддा рд╣ै। рдпुрдЖрди рд╡ंрд╢ рдоें, рд╡ु рдЪांрдЧрд▓िंрдЧ рдХा рдПрдХ рдиाрдЯрдХ рднी рдЦेрд▓ा рдЧрдпा, рдЬिрд╕рдоें рдЬ़ुрдЖंрдЧ рдиे рд▓ेрдЦ рдвूंрдвे рдеे।

рдл़ाрд╣िрдпाрди рдХी рдЬीрд╡рдиी

рдПрдХ рдЪीрдиी рдпाрдд्рд░ी рдл़ाрд╣िрдпाрди рдХी рдЬीрд╡рдиी рдФрд░ рдЙрд╕рдХा рдк्рд░ाрдЪीрди рднाрд░рдд рдХा рд╕рдл़рд░। 


рдл़ाрд╣िрдпाрди :-

рдл़ाрд╣िрдпाрди рдпा рдл़ाрд╢िрдпाрди (рдЪीрдиी: ц│Хщбп рдпा ц│ХцШ╛, рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬ़ी: Faxian рдпा Fa Hien; рдЬрди्рдо: рейрейрен рдИ; рдоृрдд्рдпु: рекреиреи рдИ рдЕрдиुрдоाрдиिрдд) рдПрдХ рдЪीрдиी рдмौрдж्рдз рднिрдХ्рд╖ु, рдпाрдд्рд░ी, рд▓ेрдЦрдХ рдПрд╡ं рдЕрдиुрд╡ाрджрдХ рдеे рдЬो рейрепреп рдИрд╕рд╡ी рд╕े рд▓ेрдХрд░ рекрезреи рдИрд╕рд╡ी рддрдХ рднाрд░рдд, рд╢्рд░ीрд▓ंрдХा рдФрд░ рдЖрдзुрдиिрдХ рдиेрдкाрд▓ рдоें рд╕्рдеिрдд рдЧौрддрдо рдмुрдж्рдз рдХे рдЬрди्рдорд╕्рдерд▓ рдХрдкिрд▓рд╡рд╕्рддु рдзрд░्рдордпाрдд्рд░ा рдкрд░ рдЖрдП। рдЙрдирдХा рдз्рдпेрдп рдпрд╣ाँ рд╕े рдмौрдж्рдз рдЧ्рд░рди्рде рдПрдХрдд्рд░िрдд рдХрд░рдХे рдЙрди्рд╣ें рдЪीрди рд▓े рдЬाрдиा рдеा। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдЕрдкрдиी рдпाрдд्рд░ा рдХा рд╡рд░्рдгрди рдЕрдкрдиे рд╡ृрдд्рддांрдд рдоें рд▓िрдЦा рдЬिрд╕рдХा рдиाрдо рдмौрдж्рдз рд░ाрдЬ्рдпों рдХा рдПрдХ рдЕрднिрд▓ेрдЦ : рдЪीрдиी рднिрдХ्рд╖ु рдл़ा-рд╢िрдпाрди рдХी рдмौрдж्рдз рдЕрдн्рдпाрд╕-рдкुрд╕्рддрдХों рдХी рдЦोрдЬ рдоें рднाрд░рдд рдФрд░ рд╕ीрд▓ोрди рдХी рдпाрдд्рд░ा рдеा। рдЙрдирдХी рдпाрдд्рд░ा рдХे рд╕рдордп рднाрд░рдд рдоें рдЧुрдк्рдд рд░ाрдЬрд╡ंрд╢ рдХे рдЪрди्рдж्рд░рдЧुрдк्рдд рд╡िрдХ्рд░рдоाрджिрдд्рдп рдХा рдХाрд▓ рдеा рдФрд░ рдЪीрди рдоें рдЬिрди рд░ाрдЬрд╡ंрд╢ рдХाрд▓ рдЪрд▓ рд░рд╣ा рдеा।

рдлाрд╣िрдпाрди рдкिंрдЧрдЧрдпांрдЧ рдХा рдиिрд╡ाрд╕ी рдеा рдЬो рд╡рд░्рддрдоाрди рд╢ांрд╕ी рдк्рд░рджेрд╢ рдоें рд╣ै। рдЙрд╕рдиे рдЫोрдЯी рдЙрдо्рд░ рдоें рд╣ी рд╕рди्рдпाрд╕ рд▓े рд▓िрдпा рдеा। рдЙрд╕рдиे рдмौрдж्рдз рдзрд░्рдо рдХे рд╕рдж्рд╡िрдЪाрд░ों рдХे рдЕрдиुрдкाрд▓рди рдФрд░ рд╕ंрд╡рд░्рдзрди рдоें рдЕрдкрдиा рдЬीрд╡рди рдмिрддाрдпा। рдЙрд╕े рдк्рд░рддीрдд рд╣ुрдЖ рдХि рд╡िрдирдпрдкिрдЯрдХ рдХा рдк्рд░ाрдк्рдп рдЕंрд╢ рдЕрдкूрд░्рдг рд╣ै, рдЗрд╕рд▓िрдП рдЙрд╕рдиे рднाрд░рдд рдЬाрдХрд░ рдЕрди्рдп рдзाрд░्рдоिрдХ рдЧ्рд░ंрдеों рдХी рдЦोрдЬ рдХрд░рдиे рдХा рдиिрд╢्рдЪрдп рдХिрдпा।



рд▓рдЧрднрдЧ ремрел рд╡рд░्рд╖ рдХी рдЙрдо्рд░ рдоें рдХुрдЫ рдЕрди्рдп рдмंрдзुрдУं рдХे рд╕ाрде, рдлाрд╣िрдПрди рдиे рд╕рди् рейрепреп рдИ. рдоें рдЪीрди рд╕े рдк्рд░рд╕्рдеाрди рдХिрдпा। рдордз्рдп рдПрд╢िрдпा рд╣ोрддे рд╣ुрдП рд╕рди् рекрежреи рдоें рд╡рд╣ рдЙрдд्рддрд░ рднाрд░рдд рдоें рдкрд╣ुँрдЪा। рдпाрдд्рд░ा рдХे рд╕рдордп рдЙрд╕рдиे рдЙрдж्рджिрдпाрди, рдЧांрдзाрд░, рддрдХ्рд╖рд╢िрд▓ा, рдЙрдЪ्рдЫ, рдордеुрд░ा, рд╡ाрд░ाрдгрд╕ी, рдЧрдпा рдЖрджि рдХा рдкрд░िрджрд░्рд╢рди рдХिрдпा। рдкाрдЯрд▓िрдкुрдд्рд░ рдоें рддीрди рд╡рд░्рд╖ рддрдХ рдЕрдз्рдпрдпрди рдХрд░рдиे рдХे рдмाрдж рджो рд╡рд░्рд╖ рдЙрд╕рдиे рддाрдо्рд░рд▓िрдк्рддि рдоें рднी рдмिрддाрдП। рдпрд╣ाँ рд╡рд╣ рдзрд░्рдорд╕िрдж्рдзांрддों рдХी рддрдеा рдЪिрдд्рд░ों рдХी рдк्рд░рддिрд▓िрдкि рддैрдпाрд░ рдХрд░рддा рд░рд╣ा। рдпрд╣ाँ рд╕े рдЙрд╕рдиे рд╕िंрд╣рд▓ рдХी рдпाрдд्рд░ा рдХी рдФрд░ рджो рд╡рд░्рд╖ рд╡рд╣ाँ рднी рдмिрддाрдП। рдлिрд░ рд╡рд╣ рдпрд╡рдж्рд╡ीрдк (рдЬाрд╡ा) рд╣ोрддे рд╣ुрдП рекрезреи рдИ рдоें рд╢ांрддुंрдЧ рдк्рд░ाрдпрдж्рд╡ीрдк рдХे рдЪिंрдЧрдЪाрдК рд╕्рдеाрди рдоें рдЙрддрд░ा। рдЕрдд्рдпंрдд рд╡ृрдд्рд░ рд╣ो рдЬाрдиे рдкрд░ рднी рд╡рд╣ рдЕрдкрдиे рдкрд╡िрдд्рд░ рд▓рдХ्рд╖्рдп рдХी рдУрд░ рдЕрдЧ्рд░рд╕рд░ рд╣ोрддा рд░рд╣ा। рдЪिрдПрди рдХांрдЧ (рдиैрдирдХिंрдЧ) рдкрд╣ुँрдЪрдХрд░ рд╡рд╣ рдмौрдж्рдз рдзрд░्рдордЧ्рд░ंрдеों рдХे рдЕрдиुрд╡ाрдж рдХे рдХाрд░्рдп рдоें рд╕ंрд▓рдЧ्рди рд╣ो рдЧा। рдЕрди्рдп рд╡िрдж्рд╡ाрдиों рдХे рд╕ाрде рдоिрд▓рдХрд░ рдЙрд╕рдиे рдХрдИ рдЧ्рд░ंрдеों рдХा рдЕрдиुрд╡ाрдж рдХिрдпा, рдЬिрдирдоें рд╕े рдоुрдЦ्рдп рд╣ैं-рдкрд░िрдиिрд░्рд╡ाрдгрд╕ूрдд्рд░ рдФрд░ рдорд╣ाрд╕ंрдЧिрдХा рд╡िрдирдп рдХे рдЪीрдиी рдЕрдиुрд╡ाрдж। 'рдлौ-рдХुрдУ рдеी' рдЕрд░्рдеाрдд् 'рдмौрдж्рдз рджेрд╢ों рдХा рд╡ृрдд्рддांрдд' рд╢ीрд░्рд╖рдХ рдЬो рдЖрдд्рдордЪрд░िрдд् рдЙрд╕рдиे рд▓िрдЦा рд╣ै рд╡рд╣ рдПрд╢िрдпाрдИ рджेрд╢ों рдХे рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХी рджृрд╖्рдЯि рд╕े рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ै। рд╡िрд╢्рд╡ рдХी рдЕрдиेрдХ рднाрд╖ाрдУं рдоें рдЗрд╕рдХा рдЕрдиुрд╡ाрдж рдХिрдпा рдЬा рдЪुрдХा рд╣ै।


рдпाрдд्рд░ा :-

рдк्рд░ाрдЪीрди рдХाрд▓ рдоें рдИрд╕ा рд╕े рдкूрд░्рд╡ рд╣ी рдзрд░्рдо, рдХрд▓ा, рдиीрддि рд╕рдн्рдпрддा рд╡ рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдХे рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рднाрд░рдд рдХी рдЦ्рдпाрддि рд╡िрджेрд╢ों рдоें рдлैрд▓ рдЪुрдХी рдеी। рдпрд╣ी рдХाрд░рдг рд╣ै рдХि рднाрд░рдд рд╕рджैрд╡ рд╡िрджेрд╢िрдпों рдХे рдЖрдХрд░्рд╖рдг рдХा рдХेрди्рдж्рд░ рд░рд╣ा рд╣ै। рдЪौрдеी рд╢рддाрдм्рджी рдоें рдлाрд╣िрдпाрди рдиाрдо рдХा рдПрдХ рдмौрдж्рдз рднिрдХ्рд╖ु рдЕрдкрдиे рддीрди рдЕрди्рдп рднिрдХ्рд╖ु-рд╕ाрдеिрдпों рдХे рд╕ाрде рднाрд░рдд рдЖрдпा। рдЪूंрдХि рдмौрдж्рдз рдзрд░्рдо рднाрд░рдд рд╕े рд╣ी рдЪीрди рдЧрдпा рдеा рдЕрдд: рдлाрд╣िрдпाрди рдХा рдпрд╣ां рдЖрдиे рдХा рдк्рд░рдоुрдЦ рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдмौрдж्рдз рдзрд░्рдо рдХे рдЖрдзाрд░рднूрдд рдЧ्рд░рди्рде 'рдд्рд░िрдкिрдЯрдХ' рдоें рд╕े рдПрдХ 'рд╡िрдирдпрдкिрдЯрдХ' рдХो рдвूंрдв़рдиा рдеा। рдлाрд╣िрдпाрди рдкрд╣рд▓ा рдЪीрдиी рдпाрдд्рд░ी рдеा, рдЬिрд╕рдиे рдЕрдкрдиे рдпाрдд्рд░ा-рд╡ृрдд्рддांрдд рдХो рд▓िрдкिрдмрдж्рдз рдХिрдпा।


рдл़ाрд╣िрдпाрди рдЪीрди рд╕े рд░ेрд╢рдо рдоाрд░्рдЧ рдкрд░ рд╣ोрддे рд╣ुрдП рдЖрдпे рдФрд░ рдЙрди्рд╣ोрдиे рдЕрдкрдиे рдпाрдд्рд░ा-рд╡ृрдд्рддांрдд рдоें рд░ाрд╕्рддे рдХे рдордз्рдп рдПрд╢िрдпाрдИ рджेрд╢ों рдХे рдмाрд░े рдоें рд▓िрдЦा рд╣ै। рд╕рд░्рдж рд░ेрдЧिрд╕्рддाрдиों рдФрд░ рд╡िрд╖рдо рдкрд╣ाрдб़ी рджрд░्рд░ों рд╕े рдЧुрдЬ़рд░рддे рд╣ुрдП рд╡े рднाрд░рддीрдп рдЙрдкрдорд╣ाрдж्рд╡ीрдк рдХे рдкрд╢्рдЪिрдоोрдд्рддрд░ी рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рджाрдЦ़िрд▓ рд╣ुрдП рдФрд░ рдкाрдЯрд▓िрдкुрдд्рд░ рдкрд╣ुँрдЪे। рдлिрд░ рд╡े рджрдХ्рд╖िрдг рдоें рд╢्рд░ीрд▓ंрдХा рднी рдЧрдП рдЬрд╣ाँ рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдХрд╣ा рдХि рд╡рд╣ाँ рдХे рдоूрд▓ рдиिрд╡ाрд╕ी рджैрдд्рдп рдФрд░ рдЕрдЭ़рджрд╣े (рдб्рд░ैрдЧрди) рд╣ुрдЖ рдХрд░рддे рдеे। рд╕्рдеाрди-рд╕्рдеाрди рд╕े рдПрдХрдд्рд░िрдд рдХी рдмौрдж्рдз рдЧ्рд░рди्рде рдФрд░ рдк्рд░рддिрдоाрдПँ рд▓ेрдХрд░ рд╡े рд╕рдоुрдж्рд░ी рд░ाрд╕्рддे рд╕े рд╢्рд░ीрд▓ंрдХा рд╕े рдкूрд░्рд╡ рдХो рдиिрдХрд▓े рдЬрд╣ाँ рдПрдХ рднрдпंрдХрд░ рддूрдл़ाрди рдиे рдЙрдирдХे рдЬрд╣ाрдЬ़ рдХो рднрдЯрдХा рджिрдпा рдФрд░ резрежреж рджिрдиों рддрдХ рд╕ाрдЧрд░ рдоें рднрдЯрдХрдХрд░ рд╡े рдЬाрд╡ा рдж्рд╡ीрдк (рдЖрдзुрдиिрдХ рдЗंрдбोрдиेрд╢िрдпा) рдкрд░ рдЬा рдкрд╣ुँрдЪें। рд╡рд╣ाँ рд╕े рд╡े рдЖрдЧे рдиिрдХрд▓े рдФрд░ рдЪीрди рдХे рдЖрдзुрдиिрдХ рд╢ाрдирджोंрдЧ рдк्рд░ाрди्рдд рдоें рд▓ाрдУрд╢ाрди рдкрд╣ुँрдЪे। рдлिрд░ рд╢ाрдирджोंрдЧ рдХी рдЙрд╕ рд╕рдордп рдХी рд░ाрдЬрдзाрдиी, рдЪिंрдЧрдЭोрдК рдирдЧрд░, рдоें рдЙрди्рд╣ोрдиे рдПрдХ рд╡рд░्рд╖ рддрдХ рд░ूрдХрдХрд░ рдЕрдкрдиे рд╕ाрде рд▓ाрдЗ рдЧрдИ рд╕ाрдордЧ्рд░ी рдХो рд╕ंрдЧрдаिрдд рдФрд░ рдЕрдиुрд╡ाрджिрдд рдХिрдпा।


No comments:

Post a Comment